મેદસ્વિતાએ માજા મુકી

બાળપણમાં ગાંધીજીનો એક પ્રસંગ ભણવામાં આવતો જેમાં ગાંધીજી કહેતા કે ખપ પૂરતું જ પાણી વાપરો. હવે એક કદમ આગળ વધવાનો સમય આવી ગયો છે. ગાંધીજી જો આ સમયે હયાત હોત તો વધુમાં ઉમેરતા જાત કે ખપ પૂરતું જ ખાઓ. Eat, Drink and be Merry ની ફિલોસોફીને ગળે વળગાળીને ગમતું કરવાની આપણી ટેવ છેલ્લા બે ત્રણ દસકામાં વધુ પડતી ઉભરાઈ ગઈ હોય એવું લાગે છે.

આજે પણ સુકલકડી હોવું એ સ્ત્રીઓ માટે સન્માનની બાબત છે તો પુરુષો માટે શરમની શરવાણી. વધુ પડતી મેદસ્વિતા એ જાહોજલાલીની નિશાની તથા પાંસળીઓ દેખાવી એ ગરીબીની નિશાની - આ સર્વે ખૂબ જ જુના સમયથી અમલમાં છે. રૂપક તરીકે લઈએ તો સાચો પણ છે. પરંતુ જ્યારે મેદસ્વિતાના માઠાં પરિણામો ભોગવવાનો વારો આવે ત્યારે એકેય જાહોજલાલી કામ નથી લાગતી. સવારના પહોરમાં પોતાની ફાંદ લઈને રોડ પર કે ગાર્ડનમાં નીકળતા લોકો કદાચ આ વાત સારી રીતે સમજતા હશે. પશ્ચિમી દેશોએ મેદસ્વિતા(obesity)ને એક મોટી બીમારી તરીકે બઢતી આપી છે અને માન્યું છે કે આ એક એવો મીઠો રોગ છે જે સમય જતાં કડવો અનુભવ કરાવે છે. 2016 ના એક સર્વે મુજબ ભારતની 3.9% વસ્તી મેદસ્વિતાની ઝપેટમાં છે જે ભારતને વિશ્વમાં હાલમાં તો 187 મા ક્રમે સાપેક્ષ રીતે ગૌરવ અપાવે  છે એમ કહી શકાય પરંતુ જો આમ ને આમ સવારમાં જિમ અને વોકિંગમાં પરસેવો પાડતી આપણી આન્ટીઓ સાંજે કિટ્ટીપાર્ટીમા મિજબાની માણ્યા કરશે તો થોડાક વર્ષોમાં જ આપણે ટોચના 100 દેશોમાં સામેલ થઈ જશું!

શ્રમવિહીન જીવનધોરણ કદાચ આપને સૌને માફક આવતું હશે પણ આપણું શરીર ધીમેધીમે આ જીવનધોરણ વિરૂદ્ધ બંધાતુ જાય છે. પરિણામે તેને નાથવા માટે કરવામાં આવતો અને તમારા સિવાય કોઈને પણ ઉપયોગી ના થઇ શકે એવો બળજબરીપૂર્વકનો શ્રમ જીમખાનામાં વેડફાઈ રહ્યો છે. આટલો જ શ્રમ જો ઘરને સાચવવામાં કરવામાં આવે તો? ક્યારેક સાવરણી તો ક્યારેક ધોબીઘાટનો ધોકો જો વપરાય તો આપોઆપ ચરબી શરમાઈને બહાર આવે. અડધી કલાકના અંતરે આવેલી ઓફિસને જો પૈડાંના સહારા વગર સર કરવામાં આવે તો આપોઆપ વરુણદેવ પરસેવે નવડાવે. પણ ના આપણે તો મેદસ્વિતાને હરાવવી છે ફક્ત શ્રમના વેડફાટથી.

એકબાજુ ભારત કુપોષણ સામે લડી રહ્યો છે તો સામે છેડે મેદસ્વિતાનો રાક્ષસ અટ્ટહાસ્ય કરી રહ્યો છે. આવો વિરોધાભાસ બહુ ઓછી જગ્યાએ જોવા મળશે. ક્યાંક એક ટંક ખાવા માટેના ફાંફાં છે તો ક્યાંક ખાઈને તેને પચાવવા માટેનો શ્રમ ઘટે છે. આવી વાસ્તવિકતાને નજર સામે જોઈ રહેલા આપણે આંખ આડી ફાંદ કરીને બેઠા છીએ. ચિત્રમાં દેખાતું પાટિયું ક્યાં સુધી આ ભાર ઉપાડી શકે છે એ જ જોવું રહ્યું હવે તો!